Υδατάνθρακες

Έχετε ακούσει κι εσείς ότι το ένα ή το άλλο τρόφιμο χαρακτηρίζεται ως «υγιεινό» ή «ανθυγιεινό»; Και αναρωτιέστε πού οφείλεται τελικά αυτό; Όταν πρόκειται για τους υδατάνθρακες, η απάντηση είναι λιγότερο ξεκάθαρη απ' όσο νομίζουν πολλοί. Εδώ θα μάθετε τι κρύβεται πίσω από τους διάφορους τύπους υδατανθράκων και τι πραγματικά μετράει στη διατροφή σας.

Τι είναι οι υδατάνθρακες και γιατί τους χρειαζόμαστε;

Οι υδατάνθρακες, μαζί με τις Πρωτεΐνες και τα Λιπαρά, είναι ένα από τα τρία μακροθρεπτικά συστατικά και αποτελούν τη βάση μιας υγιεινής, ισορροπημένης διατροφής. Με απλά λόγια, είναι ενώσεις σακχάρων που προσφέρουν ενέργεια στον οργανισμό μας.

Στη λέξη «ζάχαρη» ίσως σκεφτείτε αμέσως: ανθυγιεινό! Γιατί αυτό δεν ισχύει τόσο απόλυτα, εξηγείται από τη διαφορά ανάμεσα στους διάφορους τύπους σακχάρων.

Υδατάνθρακες βραχείας και μακράς αλυσίδας με μια ματιά

Οι υδατάνθρακες διακρίνονται ανάλογα με το μήκος της αλυσίδας τους. Αυτό είναι καθοριστικό για το πόσο γρήγορα αφομοιώνονται και πώς επηρεάζουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.

Υδατάνθρακες βραχείας αλυσίδας: μονοσακχαρίτες και δισακχαρίτες

Οι μονοσακχαρίτες (π.χ. γλυκόζη, φρουκτόζη, ζάχαρη/σακχαρόζη) αφομοιώνονται γρήγορα και εύκολα από τον οργανισμό. Δίνουν άμεσα ενέργεια, ανεβάζουν όμως γρήγορα και το σάκχαρο στο αίμα, ενώ το αίσθημα κορεσμού δεν διαρκεί πολύ.

Οι δισακχαρίτες (π.χ. λακτόζη, μαλτόζη) μετατρέπονται επίσης γρήγορα σε γλυκόζη. Ως προς το σάκχαρο και τον κορεσμό συμπεριφέρονται παρόμοια με τους μονοσακχαρίτες. Και οι δύο τύποι σακχάρων αναγνωρίζονται από τη γλυκιά τους γεύση.

Υδατάνθρακες μακράς αλυσίδας: πολυσακχαρίτες

Οι πολυσακχαρίτες (π.χ. άμυλο και φυτικές ίνες) χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να διασπαστούν από τον οργανισμό. Αυτό είναι πλεονέκτημα: το σάκχαρο στο αίμα ανεβαίνει μόνο σταδιακά και το αίσθημα κορεσμού διατηρείται σαφώς περισσότερο.

Όποιος τύπος κι αν είναι: κατά την πέψη, στο τέλος κάθε υδατάνθρακας διασπάται σε μονοσακχαρίτες. Η διαφορά επομένως βρίσκεται κυρίως στην ταχύτητα αυτής της διαδικασίας.

Ποιοι υδατάνθρακες βρίσκονται σε ποια τρόφιμα;

Μονοσακχαρίτες:

• φρούτα και λαχανικά
• ζάχαρη
• ραφιναρισμένη ζάχαρη

Δισακχαρίτες:

• αρτοσκευάσματα
• ζαχαρούχα ροφήματα

Πολυσακχαρίτες:

• πατάτες
• ρύζι
• βρόμη
• προϊόντα ολικής άλεσης
• όσπρια

Υπάρχουν υγιεινοί και ανθυγιεινοί υδατάνθρακες;

Επειδή όλοι οι υδατάνθρακες είναι τελικά σάκχαρα και ακόμη και οι πολυσακχαρίτες διασπώνται στον οργανισμό σε μονοσακχαρίτες, δεν μπορούν να χωριστούν εύκολα και απόλυτα σε «υγιεινούς» και «ανθυγιεινούς».

Πιο λογικό είναι να αξιολογείτε τα τρόφιμα με βάση το πόσες Φυτικές ίνες περιέχουν και πόσο πλούσια είναι σε βιταμίνες και Μικροθρεπτικά συστατικά. Γιατί ακριβώς αυτά τα θρεπτικά συστατικά προσφέρουν στον οργανισμό πολύ περισσότερα από απλή ενέργεια.

Για μια ισορροπημένη διατροφή, γι' αυτό, καλό είναι να φροντίζετε να λαμβάνετε επαρκώς αυτά τα θρεπτικά συστατικά:

• βιταμίνες και μέταλλα
• φυτικές ίνες
• κατά το δυνατόν ανεπεξέργαστα τρόφιμα που χορταίνουν για περισσότερη ώρα

Συμπέρασμα

Οι υδατάνθρακες δεν είναι από μόνοι τους κακοί ή ανθυγιεινοί. Αυτό που μετράει είναι η επιλογή και η ποσότητα. Τα γλυκά με ζάχαρη καλό είναι να αποτελούν μόνο ένα μικρό μέρος της διατροφής σας. Η έμφαση θα πρέπει να δίνεται σε πηγές υδατανθράκων που σας προσφέρουν ταυτόχρονα και πολύτιμα θρεπτικά συστατικά, όπως μικροθρεπτικά συστατικά και φυτικές ίνες. Γι' αυτό, για παράδειγμα, έχει μεγαλύτερο νόημα να προτιμήσετε φρούτα αντί για γλυκά.

Αν δεν ξέρετε ακόμη πώς να προσαρμόσετε ιδανικά τη διατροφή σας, ρίξτε μια ματιά στις Συμβουλές για υγιεινή διατροφή. Εκεί θα βρείτε πολλές πρακτικές ιδέες για μια ισορροπημένη διατροφή στην καθημερινότητα.